Newsweek Dergisi’nde yayımlanan ve Zeyno Baran imzasını taşıyan makalede, Türkiye’de 2007 yılı içinde askeri bir darbe olma olasılığının yüzde 50 olduğu iddia edildi.

ABD’nin etkili düşünce kuruluşlarından Hudson Enstitüsü uzmanlarından olan Baran, son haftalarda konuştuğu üst düzey Türk subaylarının demokrasiye ara verilmesini arzulamadıklarını, ama laikliği korumak için "yakında harekete geçmek zorunda kalınabileceğini" söylediklerini yazdı.

YENİ 28 ŞUBAT

10 yıl önce askerlerin dönemin başbakanı Necmettin Erbakan’ı iktidardan uzaklaştırdığını hatırlatan makalede, 28 Şubat sürecini başlatan koşulların bir kez daha oluştuğu iddia edildi. Makalade, Baran, "O darbeyi yaratan koşullar bugün yeniden ortaya çıkıyor. Bir kez daha iktidarda bir İslamcı var. Yine generaller, hükümetin, modern Türkiye’nin laik temelini nasıl zayıtlattığını öfkeyle fısıldıyorlar. Bence Türkiye’de 2007’de bir askeri darbe olması ihtimali 50-50" diye yazdı.

Baran, Türk subayların, AB süreciyle birlikte ordunun sivillerin kontrolüne girmesinin kaçınılmaz olarak "İslamcı bir Türkiye" üreteceğini düşündüğünü vurguladı. 28 Şubat benzeri bir darbenin antidemokrasi anlamına gelmeyeceğini savunan Baran, öte yandan bunun Türkiye’nin mevcut "İslami deneyimini" sonlandıracağı ve muhafazakar, laik, fakat yine de demokratik bir hükümetin yolunu açabileceğini iddia etti. Baran, "Belki böyle bir Türkiye daha iyi bir AB adayı olabilir" dedi.

Zeyno Baran Olay Makale'yi Değerlendirdi

Makaleyi kaleme alan ABD'deki Hudson Enstitüsü'nün Türkiye uzmanı Zeyno Baran, makale kısaltılırken bazı önemli ayrıntıların gözden kaçtığını vurguladı. Klasik manada darbe değil, 'post-modern' müdahaleden bahsettiğini kaydeden Baran, "Askerî kaynaklarımdan hiçbiri darbe yapacağız demedi." ifadesini kullandı. Uluslararası ilişkiler teorisyeni, uzun süredir yaptığı temaslardan bu çıkarımda bulunduğunun altını çizerken, laiklik konusunda hassas bazı sivil kesimlerin orduyu müdahaleye teşvik ettiği görüşünü dile getirdi.

Baran, makalenin zamanlaması konusunda ise yazıyı yaklaşık bir yıldır düşündüğünü belirtti. Özellikle Org. Yaşar Büyükanıt'ın Erdoğan'ın Washington ziyaretine denk gelen konuşması üzerine makaleyi kaleme almaya karar verdiğini söyleyen Baran, ancak imkanların şimdi elverdiğini ifade etti. Makalesindeki birinci dereceli amacı, 'ABD ve Avrupa Birliği yönetimlerinin dikkatini Türkiye'deki laiklik tartışmalarına çekmek' şeklinde açıklayan Zeyno Baran'a göre, 'Özellikle Amerikan yönetimi Türkiye'yi yeterince iyi okuyamıyor.' 1997'deki 28 Şubat süreci öncesinde de Washington'da Türkiye'yi takip eden bürokratların resmi iyi çekemediğini öne süren Baran, mevcut şartları o döneme benzetiyor. Uluslararası ilişkiler uzmanı, Ortadoğu'da demokratikleştirme siyaseti konusunda kafası zaten karışık olan Washington'da Türkiye konusunda da farklı görüşler olduğuna işaret ediyor. Ona göre, Başkan Yardımcısı Richard Cheney'nin çevresi, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın tutumunu 'İslamcılara fazla müsamahakâr' buluyor. Washington'da Erdoğan hükümetinden rahatsız olanların çoğu, Dışişleri bürokrasisinden de hazzetmiyor. Baran, Washington'daki bazı Türkiye uzmanlarının ve düşünce kuruluşlarının da yönetimi' askerî müdahalenin gerekliliği doğrultusunda yönlendirmeye çalıştığını vurguluyor. 'İslamcılık' konusunda hassasiyetleriyle ve İsrail lobisine yakınlığıyla bilinen Washington Enstitüsü (WINEP) ve JINSA gibi bazı kuruluşların 28 Şubat sürecinin sivil ve askerî başmimarlarıyla yakın irtibatı olmuştu.

Bush yönetiminin laik kesimin rahatsız olduğu Erdoğan yönetimine fazlaca yakın görünmesinin 'laiklik elden gidiyor' korkularını körüklediğini öne süren Baran, Washington'ın laiklik hassasiyetlerine de önem veren çıkışlar yapmasının ortamın sakinleşmesine katkıda bulunabileceği kanaatinde.