SANATÇILARIN GÖZDE TARİKATI

Cerrahiler Türkiye'deki 12 tarikattan birinin kolu. Cerrahi Cemaati'nin lideri, Şeyh Nurettin Cerrahi... Dünyada yaklaşık 30 bin, Türkiye'de 5 bin müridi bulunuyor.

Cerrahilik, Halvetiye Tarikatı'nın en bilinen kolu. Günümüzde özellikle sanatçılar arasında etkin. Dergâhı Karagümrük'te bulunan tarikatın dünyada 30 bin üyesi bulunuyor.

Giriş
İslam dünyasında tarikatlar, ilk olarak 12. yüzyıldan sonra görülmeye başlamışlardır. Tarikat, Arapça'da "yol" anlamına gelir. Bu "yol" ise tasavvufta Tanrı'nın doğrudan bilgisine götürdüğüne inanılan manevi yoldur. "Tarikat, dinin zorunlu kurallarının yanısıra daha fazla sevap kazanmak maksadıyla zorunlu olmayan birtakım zikirleri ve güzel amelleri yerine getirmek isteyenlerin tuttuğu bir yoldur. Bu yolu tutanlara dileyen ve isteyen anlamında "Mürid" ya da "Derviş" denir. 12 ana tarikat vardır ancak süreç içinde birçok alt kollar ortaya çıkmıştır. Öyle ki, busayı 400'lere dayanmıştır. Ramazan ayı boyunca ana tarikatları ve önemli kolları ele alacağız. ilk olarak Halvetiye tarikatının önemli bir kolu olan Cerrahiler'i gündeme getiriyoruz..

Bu 12 büyük tarikattan Halvetiye Tarikatı'nın bir kolu olan Cerrahilik, 1678 doğumlu Şeyh Nurettin Cerrahi tarafından kurulmuş. Araştırmacı yazar Serkan Tekin, Cerrahi tarikatıyla ilgili şu bilgileri veriyor: Cerrahi tarikatı, Osmanlı'nın son dönemlerinde özellikle de İstanbul'da üniversite gençliği üzerinde çok etkili olan bir tarikattır. Osmanlı'nın son dönemlerinde birtakım tarikatların karışımlarından yeni tarikatlar meydanagelmiştir. Bunlardan biri de Cerrahiler'dir. Cerrahi tarikatı birtakım hükümlerini Kadiri tarikatından, birtakım uygulamalarını da Rifai tarikatından almıştır." Tekin, sözlerini şöyle sürdürüyor: "Cerrahi tarikatının dünyada sayıları çok az olmakla beraber temel merkezi ve çıkış noktası İstanbul'dur. Üniversite gençliği ve entelektüel kesim üzerinde çok etkin olmuştur. Cerrahilerin dünya üzerinde 30 bin, Türkiye'de ise 5 bin müridi olduğu sanılıyor." 1925 yılında tekkelerin kapatılmasından sonra zamanın Cerrahi Şeyhi İbrahim Fahreddin Efendi, 1964 yılına kadar tarikatı güç şartlarda sürdürdu. 1964'te iseşeyhlik makamına Muzaffer Özak geçti. Beyazıt'da sahaflık yapan Özak dönemin tarikatın güç kazandı bir dönem oldu.

EN ESKİ DERGÂHLARDAN
Cerrahiler'in Karagümrük'teki Canfeda Camii Sokağı'nda bulunan dergahı ise, Sultan III. Ahmed tarafından 1703 yılında Nureddin Cerrahi için yaptırıldı. Tekkede Tevhidhane, türbe, erkekler bölümü ve kadınlar bölümü bulunuyor. Türbe, özgün unsurlarını yitirmeden varlığını devam ettirebilen nadir dergahlardan biri olarak kabul ediliyor. Dergahta toplantılar öncesi halka yemek veriliyor. Toplantılara Japonya, İtalya, İngiltere ve ABD'deki müritler de zaman zaman katılıyor.

12 ANA TARİKAT VAR

Kadiriyye
Kurucusu Hz. Muhammed'in soyundan olan Abdülkadir Geylani. 1077 tarihinde Hazar denizinin güneybatısındaki Gilan eyaletinde doğdu, 1166'da Bağdat'ta vefat etti. Kurduğu Kadiriyye tarikatı pek çok kola ayrıldı ve İslam dünyasının en yaygın tarikatları arasına girdi.

Rifaiyye
Kurucusu Hazreti Muhammed'in soyundan olan Ahmet Rifai. 1118'de Bağdat'la Basra arasında bulunan Ümmü Abide köyünde doğdu, 1182'de Bağdat'ta vefat etti.

Bedeviye
Seyyid Ahmed Bedevi tarafından kuruldu. Daha çok Mısır'da yaygınlaştı.

Desukiyye
Burhaneddin İbrahim Desuki tarafından kuruldu. Daha çok Mısır ve Sudan'da yaygınlık kazandı.

Kübreviyye
1221'de Harizm'de vefat eden Necmeddin Kübra tarafından kuruldu.

Halvetiye
Ömer Halveti tarafından kuruldu. İslam dünyasının en yaygın tarikatlarından oldu. Bugün kırktan fazla kolu var.

Sühreverdiyye
Şihabüddin Ömer Sühreverdi tarafından kuruldu.

Çiçtiyye
Muinüddin Hasan Çişti tarafından Hindistan'da kuruldu. Hindistan'ın ilk ve en büyük tarikatı oldu.

Yeseviye
Ahmedi Yeseviye tarafından. 11. yüzyılın 2. yarısında kuruldu. İslamiyetin Anadolu'da yayılmasında etkili olan tarikat Nakşibendi ve Bektaşi diye iki kola ayrılıyor.

Sa'diyye
Seyyid Sadeddin Cibavi tarafından kuruldu.

Mevleviyye
Mevlana Celaleddin-i Rumi tarafından kuruldu.

Şazeliye
Ebu'l-Hasan Şazeli tarafından kuruldu.